'Eentje kan toch wel'

Eentje. Gewoon eentje. Je bent geen kind, je kunt jezelf beheersen. Eentje kan toch wel.

Drie uur later sta je met de koelkastdeur open te kijken of er nog ergens iets ligt.

Alcohol doet twee dingen tegelijk, en dat is de hele truc. Het zet in je brein dopamine vrij, het stofje van het willen: het voelt goed en je wilt meer. En tegelijk dempt het de prefrontale cortex, het deel van je brein dat zegt: ho, dit is genoeg. Alcohol maakt de cellen daar minder gevoelig, waardoor ze hun signaal minder goed doorgeven. Precies op het moment dat je dat deel het hardst nodig hebt, staat het op halve kracht.

Het eerste glas maakt het tweede glas aantrekkelijker dan het eerste ooit was.

Je brein heeft de patronen opgeslagen. Het weet hoe dit gaat. Eentje is het startsein, niet het eindpunt. Een brein dat een patroon verwacht, gaat dat patroon voltooien, zoals je bij een liedje dat halverwege stopt vanzelf de volgende regel hoort. Je kent het van series: nog heel even één aflevering, en dan is het opeens half drie.

Annie Grace, die jarenlang zelf te veel dronk, zegt het droog: matig drinken is voor veel mensen moeilijker dan stoppen. Elke avond opnieuw beslissen of je bij één blijft is een mentale strijd die je uitput. Stoppen is één beslissing. Matigen is elke avond opnieuw met jezelf in onderhandeling. Blijft het vandaag echt bij eentje? Mag ik er misschien toch nog een? Elke avond opnieuw de deur van de gevangenis open zien staan en er niet doorheen lopen. Die constante discussie vreet energie, en energie is precies wat je prefrontale cortex nodig heeft om nee te zeggen.

Er zijn mensen die bij één glas kunnen blijven. Die het glas halfvol laten staan. Die bestaan. Als jij dit leest, heb je waarschijnlijk al ontdekt dat jij daar niet bij hoort. Dat zegt niets over je karakter. Het zegt dat alcohol bij jou een pad afloopt dat breed en goed geoefend is, en dat je daar liever niet elke avond ruzie mee maakt.

En de wetenschap is inmiddels duidelijk: er is geen hoeveelheid alcohol die goed is voor je gezondheid. De oude verhalen over een glaasje rode wijn voor het hart komen uit onderzoek waarin de vergelijkingsgroep deels bestond uit mensen die al ziek waren en daardoor niet dronken. Haal die eruit, en het voordeel verdwijnt. Minder is altijd beter. Niets is het veiligst.

Eentje blijft zelden eentje. En als je dat wel doet, kost het je elke avond opnieuw een gevecht met jezelf. Op een gegeven moment mag je jezelf afvragen of dat de moeite waard is.

Bron: Annie Grace, This Naked Mind. Dat alcohol dopamine vrijmaakt en tegelijk de prefrontale cortex dempt, is aangetoond bij alcohol. Dat er geen veilige hoeveelheid is: Global Burden of Disease-analyse in The Lancet (2018). Het 'sick quitter'-probleem in het oude hartonderzoek is beschreven door onder anderen Stockwell en collega's.

Naar Cursus