Koper: de stille saboteur in je bloed

Koper is nodig om te leven. Maar het moet gebonden zijn om veilig te zijn. Gebonden aan ceruloplasmine doet koper zijn werk: het transporteert ijzer, beschermt tegen oxidatie, houdt het zenuwstelsel in balans. Vrij en ongebonden wordt het een probleem. Het verschil tussen gebonden en vrij koper is het verschil tussen een waakhond aan de lijn en een waakhond los in de straat.

Dopamine-beta-hydroxylase zet dopamine om in norepinefrine. Koper is de aanjager van dat enzym. Meer vrij koper betekent meer omzetting, minder dopamine en meer norepinefrine — je alarmhormoon. In grote hoeveelheden zit je in permanente staat van alarm. Agitatie. Angst. Racing thoughts die je om drie uur wakker houden. Niet omdat je piekert. Omdat er te veel koper in je bloed zit.

Walsh onderzocht dezelfde 5.600 patiënten op koper. 68 procent had een ernstig verhoogde koper-zinkratio. Bij 92 procent was het ceruloplasmine onvoldoende — het koper werd niet goed gebonden en zweefde vrij rond. Ceruloplasmine is letterlijk blauw-groen van kleur. Het eiwit dat koper bindt in je bloed. Als het te laag is, stijgt het vrije koper en gaat dat direct naar je brein. Het wordt standaard niet getest.

Chronisch drinken verhoogt koperstapeling in de lever. De lever is het orgaan dat koper hoort uit te scheiden via de gal. Bij chronisch gebruik werkt dat mechanisme niet meer goed. De lever houdt koper vast. Het vrije koper in het bloed stijgt. Tegelijk daalt het zinkgehalte. De balans kantelt in precies de verkeerde richting: minder dopamine door het zinktekort, en de dopamine die er nog is wordt omgezet in norepinefrine door het koperoverschot.

De spiraal: alcohol verlaagt zink, laag zink verstoort de koper-zinkratio, koper stijgt, vrij koper stijgt, meer dopamine wordt stress, meer stress vraagt om demping, alcohol dempt, alcohol verlaagt zink. En niemand kijkt naar koper. Want koper staat niet op het formulier.

Bronnen: Walsh Research Institute: koper-zinkratio bij 5.600 patiënten, ceruloplasmine-tekort. PubMed: verhoogd koper en verlaagd zink bij chronisch alcoholgebruik. PubMed: koperstapeling in de lever bij alcoholische leverziekte.