Waarom oestrogeen alles verandert

Oestrogeen is meer dan een voortplantingshormoon. Het stuurt mee aan hoe het brein op alcohol reageert. Het verhoogt koper. Het verlaagt B6. Het verandert hoe gevoelig je dopaminesysteem is voor beloning. En het schommelt — elke maand, elk decennium, elke levensfase.

Oestrogeen zet de lever aan tot de aanmaak van ceruloplasmine, het eiwit dat koper bindt en transporteert. Meer oestrogeen betekent meer ceruloplasmine, betekent meer koper in je bloed. Normaal. Gezond. Maar als de balans verstoort raakt — door de pil, door hormonale fluctuatie in de overgang, door stress die cortisol verhoogt dat weer koper verhoogt — dan stapelt het vrije koper zich op. Dopamine wordt omgezet in norepinefrine. Agitatie. Angst. Slapeloosheid. En een glas wijn dat tijdelijk alles kalmeert.

Amy Lasek van de Universiteit van Illinois onderzocht wat oestrogeen doet met VTA-dopamineneuronen — de neuronen die bepalen hoe sterk je reageert op beloning. Ze vond dat oestrogeen de gevoeligheid van die neuronen verhoogt. Vrouwen met hoog oestrogeen reageren neurologisch sterker op alcohol dan vrouwen met laag oestrogeen. Niet psychologisch. Meetbaar in hersenactiviteit.

Gen X vrouwen zitten precies in de periode waarin al deze factoren samenkomen. De perimenopauze begint gemiddeld rond 45. Oestrogeen schommelt als een schip in een storm. De ene week te hoog — koper stijgt, dopaminesysteem overgestimuleerd, angst, slapeloosheid. De andere week te laag — GABA daalt, allopregnanolone daalt, het gevoel van een deken die weggetrokken wordt. Tegelijk put de oestrogeenschommeling B6 uit. De overgang is geen psychologische crisis. Het is een biochemische storm.

Het glas wijn ontspant niet. Het vult een gat dat oestrogeen heeft geslagen. Tijdelijk. Morgen is het gat groter, want de alcohol heeft ondertussen zink verlaagd, B6 verbrand en de lever belast met koper.

Bronnen: Amy Lasek, UIC: oestrogeen en VTA-dopamineneuronen (PLOS ONE 2017, Journal of Neuroscience 2020). Walsh Research Institute: oestrogeen-koper relatie. PubMed: ceruloplasmine bij zwangerschap, anticonceptie en perimenopauze. PubMed: B6-depletie door oestrogeen.