Onschuldig drinken

Ik zoop iedere dag een dodelijke hoeveelheid, en dat doe of deed jij waarschijnlijk ook.

Niet in één keer, natuurlijk. Zo doet niemand dat. Je hakt het in stukjes, en elk stukje krijgt een naampje dat klein genoeg is om niets te betekenen. Een biertje kan wel. Een slaapmutsje. Een afzakkertje. Een opkikkertje, een twaalfuurtje bij de lunch, een vijfuurtje als de dag erop zit. Een wijntje, een likeurtje, een glaasje.

De grog als je verkouden bent als medicijn. De glühwein omdat het koud is. Het wijntje bij het koken, dat telt niet, want het hoort bij het eten.

Tel ze op. Ik denk niet dat je dat ooit hebt gedaan, want de taal is er op gebouwd dat je het niet doet. Elk verkleinwoord is een vrijbrief. Een slaapmutsje is geen glas. Een afzakkertje is geen consumptie. Het is een gebaar, een ritueel, een dingetje, en dingetjes tel je niet.

Drink met mate

Dat was de slogan. Ik deed dat, jarenlang, keurig. Ik dronk toch niet iedere dag?

Ik wist alleen niet dat "mate" een hoeveelheid was die nogal afwijkt van het glaasje.

(natuurlijk wist ik het wel, maar meten en weten is heel iets anders)

Want laten we hem eens meten, die mate. Het officiële standaardglas ,de eenheid waarmee de overheid, de dokter en elke enquête rekenen, is tien gram pure alcohol. In wijn van twaalf procent is dat honderd milliliter. Een bodempje. De hoeveelheid waar een gast in de Horeca jou zwaar beledigd van aankijkt.

Loop eens naar je kast. Pak het glas dat je 's avonds gebruikt en vul het zoals je het altijd vult . Dat glas bevat geen honderd milliliter. Het bevat er twee, misschien meer. Bij tweehonderdvijftig milliliter houd je geen glas vast. Je houdt er tweeënhalf vast. Vijfentwintig gram, in wat jij "één wijntje" noemt.

Daar zit de leugen. Niet in de campagnes, niet in het belerende vingertje. In de eenheid, en in de verkleinwoordjes. Het glaasje op tafel tel jij als één. Je lichaam telt het als drie. En het mutsje, het afzakkertje, het vijfuurtje, vergeet je mee te tellen, maar zijn stuk voor stuk hetzelfde gewicht.

De formule is simpel: milliliters, keer het percentage, keer nul komma acht. Dat is het aantal grammen pure alcohol.

Een fles wijn over de avond is bij twaalf procent vierenzeventig gram. Ruim zeven standaardglazen. Een liter, en dat gaat sneller dan je denkt als je om zes uur begint, is zesennegentig gram. Bijna tien. De overheid noemt een vrouw die er veertien per wéék drinkt overmatig. De gematigde mens haalt dat in anderhalve dag en noemt zichzelf geen drinker, omdat het nooit meer was dan een wijntje bij het eten en een afzakkertje erna.

En dan het biertje. Één biertje, zegt hij, en hij gelooft het zelf. Maar een halve liter van bijna vijf procent is negentien gram, bijna twee standaardglazen, niet één. Zijn één is er al twee. Doet hij er twee, dan zijn het er vier. En het weekend telt hij helemaal niet mee, want dat is geen drinken, dat is gezelligheid. Zo staat naast elke vrouw die stopt omdat ze de kater voelt, een man die doordrink met zijn biertjes omdat hij hem niet voelt. Dat hij er weinig van merkt is geen bewijs dat er niets is. Het is precies de reden dat hij nooit de optelsom maakt.

En de drinker die vindt dat hij ook geen probleem heeft? Die krijgt een pak van drie liter weg. Tweehonderdachtentachtig gram. Bijna dertig eenheden op een dag. Dat is niet de zwerver, niet de man onder de brug. Dat is iemand met een baan, een bakfiets, een mening over biologische wijn.

Je zag geen probleem?

Omdat je nooit optelde. Omdat elk stukje een eigen naampje heeft en geen enkel naampje op een probleem lijkt. De taal doet het liegen voor je, je hoeft je drank niet weg te moffelen, je gelooft oprecht dat een biertje, een slaapmutsje, een afzakkertje verschillende dingen zijn, terwijl het driemaal exact dezelfde ethanol is.

Zo krijg je een land vol matige drinkers die geen van allen matig zijn. De statistiek telt glazen. De drinker schenkt liters, en noemt ze een glaasje. Tussen die twee zit een gat waar de halve bevolking in past, keurig buiten beeld, keurig binnen de eigen definitie van fatsoen. Ik zat er zelf jaren in, met mijn wijnpakken, gekocht over de grens of zelf gebrouwen wijn, waar geen Nederlandse dokter, CBS of onderzoeksbureau ze in de statistieken meetelde.

De veilige hoeveelheid is trouwens net afgeschaft, sinds de zomer mag de Gezondheidsraad advies geven (schijnbaar mocht dat eerder niet, want ze roepen dit al jaren): er is geen ondergrens, nul is het enige getal dat niet schaadt. Maar dat is niet eens mijn punt. Mijn punt is vervelender.

De onschuldige drinker bestaat niet. Er is alleen de drinker die zichzelf een woordenlijst heeft aangeleerd waarin niets en dan ook niets zegt dat hij vergif drinkt, verslavende allesverwoestende rommel die je in de benzinetank en in schoonmaakmiddel aantreft. Waar een waarschuwings etiket op zou moeten staan want als het dodelijk is voor baby's en kleine kinderen, dan hoort dat erop en zou je het zelf ook niet moeten willen drinken. Is dat niet bizar?

We drinken een glaasje, nee man, je drinkt niet een glaasje, je drinkt drie keer de voorzichtige advieshoeveelheid van 1 eenheid per dag als je dan toch wil drinken. Je drinkt je glaasje, je schenkt een bodempje in en de rest bewaar je voor morgen.. sure.

Niemand drinkt maar één glaasje, ook de bakfietsmoeder en de huisarts of de bakker van de hoek, drinkt niet maar één glaasje.

En de eerste stap is niet stoppen. Het is optellen. Eén keer, alle naampjes, biertjes, vrijmibo, en wijntjes van één dag bij elkaar, in gram.

Je hoeft de uitkomst aan niemand te melden. Aan mij niet, aan geen dokter, aan geen enquête. Alleen aan jezelf.

Heel Holland zakt.