Alcohol beschadigt je bloedhersenbarrière via je darmbacteriën

In november 2025 verscheen een studie in het tijdschrift Communications Biology. Onderzoekers namen darmflora af bij 30 mensen met alcoholgebruiksoornis en 30 gezonde mensen. Ze transplanteerden die darmflora vervolgens in muizen zonder eigen bacteriën. De muizen met de darmflora van de alcoholgroep vertoonden daarna lekkage in de bloedhersenbarrière.

De bloedhersenbarrière is een laag gespecialiseerde cellen rondom de bloedvaten in de hersenen. Ze bepaalt wat het hersenweefsel in kan. Giftige stoffen, bacteriën en ontstekingssignalen worden tegengehouden. De barrière bestaat onder andere uit eiwitten die de cellen aan elkaar koppelen: ZO-1, occludine en claudine-5. Bij de muizen die de darmflora van de alcoholgroep kregen, waren deze koppeleiwitten verminderd aanwezig. De barrière werd doorlaatbaarder, met name in de prefrontale cortex en de hippocampus.

De onderzoekers vonden in de darmflora van de alcoholgroep minder Faecalibacterium en meer Streptococcus. Faecalibacterium prausnitzii is een bacterie die korteketenvetzuren aanmaakt. Korteketenvetzuren versterken de verbindingen tussen cellen in de darmwand en in de bloedhersenbarrière. Minder van deze bacterie betekent minder van die beschermende stoffen.

Eerder was al bekend dat alcoholgebruik de darmflora verstoort en dat mensen met alcoholgebruikstoornis vaker cognitieve problemen hebben. Nieuw aan deze studie is de causale richting. De schade aan de bloedhersenbarrière werd niet veroorzaakt door alcohol zelf, maar door de veranderde darmflora. Het transplanteerexperiment maakt dat duidelijk: muizen zonder eigen bacteriën kregen de problematische darmflora toegediend en ontwikkelden hersenbarrièrelekkage zonder dat er zelf alcohol aan te pas kwam.

De muizen vertoonden ook cognitieve achteruitgang. Dat is in lijn met wat de bloedhersenbarrière doet: als die lekt, kunnen stoffen het hersenweefsel bereiken die daar niet thuishoren. Dat leidt tot ontsteking en verstoorde werking van neuronen.

Alcohol beschadigt de hersenen niet alleen rechtstreeks. Het verstoort eerst de samenstelling van de darmflora. Die verstoorde darmflora beschadigt vervolgens de bloedhersenbarrière. Dat is een indirecte route die eerder niet bewezen was.

De onderzoekers testen ook of toevoeging van Faecalibacterium prausnitzii de schade kon beperken. Dat bleek deels het geval. De bacterie herstelde een deel van de barrièrefunctie en verminderde de cognitieve achteruitgang bij de muizen. Of dit ook in mensen werkt, is nog niet onderzocht. De studie is uitgevoerd in een diermodel, en de menselijke data bestaan uit een groep van maar 30 personen, klein dus.

Wat de studie laat zien: de weg waarop alcohol de hersenen bereikt is langer en gecompliceerder dan gedacht.

Bron: Communications Biology, november 2025.

Vind je deze blog interessant en wil je grip op je alcoholgebruik?

In de cursus Be Grip op alcohol leg ik uit welke weg alcohol in je lichaam aflegt en waardoor het zo lastig is om je drinkroutines te veranderen. Hier leer je herkennen wat een trigger of een craving is en wat deze seintjes betekenen. Je krijgt een gereedschapskist vol tools waarmee je zelf leert wat voor jou werkt. Niet drinken is het makkelijkste deel. Niet meer willen drinken omdat je begrijpt wat er in je brein afspeelt, maakt het een overtuiging.

Als je een accuschroefmachine hebt, sla de schroeven niet meer met een hamer in de muur.

Hoe werkt het?

Dagelijks ontvang je een mail met een link naar de cursus. Bij de blog zit een module met uitleg, een vraag en iets om over na te denken, zodat je direct kunt toepassen wat je hebt geleerd. Je kunt op ieder moment starten. En je mag zo vaak opnieuw beginnen als je wil. De cursus is alleen voor jou en er is geen groepsprogramma. Als je met anderen wilt praten of vragen hebt, kan dat in een privécommunity. Je kunt zelf je gegevens beheren zodat je anoniem bent als je dat wenst.

In dertig dagen leg je de basis om vol vertrouwen een alcoholvrije toekomst op te bouwen.

Be Grip op alcohol

Klik hieronder om meteen te beginnen.

Of blijf je met de hamer op een schroef slaan?

☆cursus☆