De mythe van "eenmaal alcoholist, altijd alcoholist"

De zin “eenmaal alcoholist, altijd alcoholist” heeft meer kapotgemaakt dan de slogan, Drank maakt meer kapot dan je lief is.

Allebei uit de vorige eeuw

En totaal niet constructief.

Het klinkt alsof iemand een levenslang vonnis uitspreekt en waarbij het niet uitmaakt of je wel of niet schuldig bent. Jij bent fout en je krijgt levenslang. Punt.

Ondertussen blijven mensen hangen in een verhaal dat allang niet meer van hen is.

Dat idee heeft zichzelf diep in de maatschappij genesteld. De AA, Alcoholics Anonymous, opgericht in 1936 door een clubje mannen wat te veel dronk en waar enkele maar niet konden stoppen, en het praten in een groep, over je ziekte of zwakte de enige oplossing leek omdat ze niet begrepen wat er aan de hand kon zijn. Sommigen lukte het om te stoppen met drinken door door wekelijks bij elkaar te komen en te praten als een soort 'ik beken' vergeef mij, bijbels ritueel. Waar je identiteit nu bijna een eeuw later nog steeds gekoppeld wordt aan iets waar je juist van af probeert te komen. Dus je drinkt dertig jaar niet meer, hebt een gezin opgebouwd, werkt, leeft, denkt helder, maar je moet jezelf nog steeds voorstellen alsof je gisteren laveloos op de bank lag. Ik kan daar met mijn hoofd niet bij.

Dat mensen steun vinden bij AA is natuurlijk gewoon goed, persoonlijk denk ik dat het komt omdat je er niet alleen voor staat en steun vind aan de community, en voornamelijk in de herkenbaarheid van de verhalen (lang leve online, je kan dat nu vanuit je huis en op veel meer plekken). Het probleem, vind ik wanneer één methode wordt verkocht alsof het de enige waarheid is. Alsof ieder mens exact hetzelfde brein, dezelfde pijn en dezelfde uitweg heeft. Terwijl verslaving helemaal niet zwart-wit is. Het is een spectrum. De één zit diep in fysieke afhankelijkheid, een ander merkt dat alcohol langzaam zijn avonden gaat vullen terwijl hij nog gewoon naar kantoor rijdt en keurig zijn belasting betaalt. En weer een ander drinkt alleen maar af en toe een glaasje en merkt dat het soms een paar glaasjes teveel zijn. Van deze groep zijn er veel die ontkennen dat ze een probleem hebben en roepen heel hard dat je alleen een alcoholist bent als je hulp gaat zoeken en zullen nooit zien dat ze zelf het probleem in stand houden.

En dan zijn er ontelbare mensen die zichzelf nooit het label alcoholist op zouden plakken, ze drinken dagelijks, één, hooguit twee wijntjes of biertjes en hebben nergens last van.

(Dit is by far de grootste groep die niet eens weet dat ze een probleem hebben en waar het grootste gevaar schuilt bij het vast te houden aan dit achterhaalde denkbeeld uit de vorige eeuw) Deze mensen weten niet dat het dagelijkse onschuldige drankje de oorzaak is van overgewicht, depressie, diabetes, darmkanker, tandbederf, leverkanker, blaaskanker, borstkanker, maagkanker, slokdarmkanker, tinnites etc etc etc. De huisarts zal het niet vertellen, de psychiater vraagt er niet naar en de specialist ziet het over het hoofd.

Mensen die gezond oud willen worden, of merken dat ze toch steeds net iets te veel of te vaak drinken, krijgen óók direct het zwaarste label opgeplakt. Als je hulp zoekt of alleen informatie zoekt, dan is er maar één vraag, of beter gezegd, maar één antwoord. Je bent alcoholist, en anders hoef je geen hulp. Dat enorme stigma en taboe schrikt juist mensen af die op tijd voelen: dit gaat de verkeerde kant op.

Bij de AA valt meer dan de helft terug. Dat wordt vaak gebracht alsof het bewijs is dat je voor altijd defect blijft. Voor mij persoonlijk is alleen al het uitspreken van het woord alcoholist genoeg om te denken dat het een onbegonnen zaak is. Stel je voor dat je verslaafd bent aan heroïne en je komt uit de afkickkliniek en je moet tot aan je dood wekelijks gaan vertellen dat je verslaafd bent aan heroïne. Of even helemaal van deze tijd, je gaat in transitie, je bent geboren als man en wil als vrouw verder door het leven (ik laat hier mijn mening even terzijde, het is een voorbeeld) Je komt bij de plastisch chirurg vandaan, een knappe cup c en behalve je schoenmaat zal nooit iemand aan je zien dat je geboren bent als Theo en je moet de rest van je leven naar een praatclub voor mannen en vertellen dat je eigenlijk een man bent. Nogmaals, ik kan daar niet bij, hoe moet je zeggen dat je iets bent wat je niet langer wil zijn? Wie heeft vergeten om daar eens een regeltje te herschrijven in dat antieke big book?

Jarenlang is stoppen met drinken verkocht als: niet drinken en de rest van je leven in herstel zijn. Punt. Maar niet drinken is niks aan, letterlijk en figuurlijk. Een nuchter rotleven blijft nog steeds een rotleven. Als iemand alleen de fles weghaalt zonder te begrijpen waarom hij dronk en waarom hij niet meer wil/moet drinken, verandert er niks in je hoofd, dan kan je naar de AA en blijven herhalen dat je nooit zal veranderen.

Tussen de vorige eeuw en nu is de wereld compleet veranderd. We begrijpen meer van neuroplasticiteit, gedrag, trauma, dopamine, gewoontepatronen en het brein dan ooit. We hebben internet, AI, gigantische hoeveelheden kennis binnen handbereik. Alleen sommige herstelmodellen doen nog alsof het 1957 is en Elvis net op de radio komt.

Misschien moet “Anonymous” eens vervangen worden door “Awareness”. Want bewustzijn verandert meer dan schaamte ooit heeft gedaan of ooit zal doen. Begrijpen waarom je drinkt, en zelf het inzicht hebben en de mogelijkheid om dat te veranderen, is krachtiger dan jezelf levenslang straffen voor het feit dat je dronk en je de power aan een hogere macht moet gaan geven.

Veel mensen geloven niet meer in dat oude verhaal. Ze willen niet iedere week blijven herhalen wie ze vroeger waren. Ze willen vooruit. Van pubergedrag uit 1986 toch maar eens een beetje volwassen en aangepast op het 60 jarige lijf wat niet meer zo flexibel is. Rust in je kop. Energie terug. Zelfrespect terug. Niet eeuwig in een kringetje zitten waar ellende de gemene deler is.

Stoppen met jezelf vergiftigen, draait niet om oorlog voeren tegen alcohol. Als je stopt met drinken en je laat het achter je, dan houdt de AA de gedachte aan alcohol voortdurend levend. Als je vanuit jezelf beslist dat je niet langer je lichaam wil vergiftigen, waarom in vredesnaam zou je dan je geest willen blijven vertroebelen met het idee dat je nog steeds verslaafd bent en je dit moet blijven herhalen? Waarom wil je slachtoffer blijven en een hogere macht jouw lot in handen leggen, terwijl je zelf gewoon kan begrijpen hoe je biologie in elkaar steekt en waardoor het komt dat je die verslaving nodig had (en als je het snapt, niet meer nodig hebt)

Mensen kunnen veranderen. Echt veranderen. Niet alleen gedrag oefenen terwijl je vanbinnen blijft vechten, maar fundamenteel anders leren denken, voelen en leven. Het brein past zich aan, neuroplasticiteit betekent dat je letterlijk door hersengymnastiek bepaalde gedachtes en patronen als een spier kan trainen. (dat woord kenden ze nog niet in 1936, ze hadden toen ook nog geen hersenscans). Identiteit verandert. Gewoontes verdwijnen. Nieuwe patronen ontstaan.

En hoe, kan het dat we in 2026 , 90 jaar later, nog steeds geloven in een verhaal achter een etiket wat niet eens meer in de DSM staat

De alcoholist bestaat alleen nog bij gratie van AA.

Je hoeft jezelf niet kapot te identificeren aan je slechtste periode. Je bent niet verplicht om van een hoofdstuk je volledige persoonlijkheid te maken.

Je verleden is voorbij en later is allang begonnen.

Ik ben Yvonne, en ik identificeer mij NIET als alcoholist.

Ik dronk veel, en vaak en heb geleerd dat ik daar geen schuld in had, daardoor heb ik mij gesterkt gevoeld om zelf iets te kunnen veranderen. En wel dusdanig dat ik volledig begrijp dat alcohol mijn biologisch systeem heeft aangetast. Ik snap dat mijn zenuwen/receptoren een celgeheugen hebben, net zoals je dat met fantoompijn kan hebben. Als ik nu trek zou krijgen aan alcohol, is dat als jeuk aan een geamputeerd been. Het was er ooit en er is een geheugen, er zullen momenten zijn dat het gaat jeuken, en dan weet ik, er is geen been, ik hoef niet te krabben ook al voelt het echt.

Mijn grootste angst was het woord alcoholist en dat moeten uitspreken, ik ging liever door de grond en heel diep van binnen werd ik liever niet eens meer wakker als ik moest denken dat ik nooit zou kunnen veranderen en mijn leven lang afhankelijk zou blijven.

Ik pleit voor ALCOHOL AWARENESS en hoop van harte dat ze dat ANONYMOUS heel snel weghalen. Als we delen wat we weten en overal staat een waarschuwingsetiket op.

En we verzaken om doodsoorzaak nummer 1 uit het verdomhoekje te halen? We verzaken om 7 soorten kanker, echtscheiding, zelfmoord, werkeloosheid, depressie, mentale problemen, bespreekbaar te maken omdat de drankindustrie het wel lekker vind dat de consument blijft drinken?

Keep them stupid, just smart enough to play the machine.