Hangxiety

Het woord is nieuw. Het verschijnsel niet.

Hangxiety. Een samentrekking van hangover en anxiety. De angst die je de ochtend na het drinken voelt. Niet de hoofdpijn. Niet de droge mond. Iets anders. Iets dat moeilijker te benoemen is en daardoor makkelijker te negeren.

Je wordt wakker. Het is vroeg. Je weet niet precies waarom je wakker bent. En dan is het er. Een vaag gevoel van onrust. Een mail die je niet durft te openen. Een gesprek van gisteren dat je niet meer precies weet hoe het ging. Een wandeling die je eigenlijk zou moeten maken maar die ineens te veel voelt. Te veel stappen. Te veel mensen. Te veel.

Dat is hangxiety.

En het heeft een verklaring.

Alcohol werkt op het GABA-systeem in je hersenen. GABA is de rem. Het kalmeert, het ontspant, het dempt de ruis. Als je drinkt, gooit alcohol extra GABA in je systeem. Vandaar dat eerste glas zo lekker voelt. gedachten vertragen. Je bent even minder aanwezig .

Tegelijkertijd onderdrukt alcohol glutamaat. Glutamaat is het gaspedaal. Het maakt je alert, wakker, gespannen. Minder glutamaat betekent minder spanning. Meer rust.

Maar je hersenen zijn niet dom. Ze registreren de verstoring en proberen het evenwicht te herstellen. Zodra de alcohol wegsijpelt, gaat het systeem de andere kant op. GABA daalt. Glutamaat stijgt. De rem laat los en het gaspedaal gaat naar de bodem.

Het resultaat: je bent angstiger dan voor je begon te drinken. Meetbaar angstiger. Chemisch angstiger. Je hersenen zijn letterlijk in een rebound-toestand. De mail die je niet durft te openen is niet echt gevaarlijk. Maar je zenuwstelsel gedraagt zich alsof dat wel zo is.

Gen Z weet dit. Of voelt het in ieder geval. Onderzoek laat zien dat de mentale kater een van de belangrijkste redenen is waarom jongere generaties minder zijn gaan drinken. Ze accepteren het niet meer. Ze willen de volgende dag functioneren. Ze willen niet wakker worden met een hoofd vol onrust over dingen die ze misschien hebben gezegd, misschien hebben gedaan, misschien hebben gevoeld.

Voor Generatie X is dit nieuws.

Wij dachten dat de hoofdpijn het probleem was. Aspirine, water, brood. Klaar. We hebben nooit een naam gehad voor dat andere gevoel. Dat vage, grijze, onrustige gevoel dat de hele dag meegaat. We noemden het een slechte dag. We noemden het stress. We noemden het ouder worden.

We noemden het niet wat het was: een chemische reactie op wat we de avond ervoor hadden gedronken.

Het duurt gemiddeld 24 uur. Soms langer, afhankelijk van hoeveel je hebt gedronken en hoe je lever het verwerkt. En als je de volgende avond weer drinkt om het gevoel weg te nemen, begin je opnieuw. De rebound wordt dieper. De angst wordt groter. Het systeem raakt steeds verder uit balans.

Dat is neurobiologie.

Het goede nieuws: het stopt als je stopt. Niet meteen. De eerste dagen kunnen rommelig zijn. Maar na een week of twee begint het systeem zich te herstellen. De GABA-glutamaat-balans normaliseert. De ochtenden worden rustiger. De mails worden gewoon mails.

De wandeling wordt weer een wandeling.