Het effect van alcohol

De wereld bestaat niet uit eerlijke mensen.

De wereld bestaat uit consumenten en bedrijven die verdienen aan consumenten.

Vroeger waren het de Romeinen die het volk brood en spelen gaven.

Alcohol is er altijd geweest en zal er altijd blijven.

De vraag is of jij het nog wil drinken als je weet wat voor vergif het eigenlijk is.

Want vergif is het, letterlijk. Je lever herkent alcohol als gifstof en zet het om in acetaldehyde. Die stof is nog giftiger dan de alcohol zelf en beschadigt je cellen en je DNA. Daarom staat alcohol bij de Wereldgezondheidsorganisatie in dezelfde categorie kankerverwekkende stoffen als asbest en tabak.

Verwacht niet dat daar iets aan verandert. De grootaandeelhouders betalen overheden om onderzoeken uit te voeren. Tegelijk sponsoren ze de reclames voor hetzelfde goedje.

Het probleem en de oplossing wordt altijd door dezelfde partij aangeboden. Zo zitten alle verdienmodellen in elkaar. En als er geen probleem is dan verzinnen ze wel een.

Dat levert hun heel veel geld op. En de consument gelooft wat hem wordt voorgespiegeld. We kunnen het alleen doen met wat universeel is: de biologie en de wetenschappelijke onderzoeken die blootleggen wat meetbaar is.

Een gedachte, een beweging, een besluit zijn allemaal signalen die door hersenpaadjes lopen. Van cel naar cel, als stroom door een kabel.

Die cellen heten neuronen. Een neuron ziet eruit als een boompje. Aan de ene kant zit een kroon van vertakkingen: de dendrieten. Daarmee ontvangt hij signalen. Aan de andere kant zit één lange uitloper: het axon. Dat is de kabel waarover hij zijn signaal verstuurt. Sommige kabels zijn een millimeter. De langste lopen van je onderrug tot in je teen. Je hebt zesentachtig miljard neuronen. Elk neuron staat met duizenden andere in verbinding. Dat is het kabelnet waar alles wat jij denkt en doet doorheen loopt.

Alleen zit dat kabelnet niet aan elkaar vast. Tussen het axon van de ene cel en de dendriet van de volgende zit een piepklein spleetje. Die overgang heet een synaps. Het signaal komt als stroomstootje aan bij het eind van het axon. Daar moet het overgezet worden naar de volgende cel.

Dat overzetten gebeurt door boodschappers: de neurotransmitters.

Het axon-uiteinde heeft ze klaarliggen in kleine blaasjes. Komt het stroomstootje aan, dan smelten die blaasjes open. De cel laat een wolkje neurotransmitters los in het spleetje. Aan de overkant zitten de ontvangers: receptoren. Dat zijn eiwitten die als sloten in de celwand staan.

Elk slot heeft een vorm waar precies één stofje als sleutel in past. Valt de sleutel in het slot, dan gaat er in de volgende cel een klepje open of dicht.

Twee van die sleutels doen het grote werk.

Glutamaat is de prikkel-sleutel. Valt die in zijn receptor, dan gaat het klepje open. Er stroomt lading de cel in en de cel geeft het signaal door aan de volgende. Zo blijft een boodschap onderweg.

GABA is de rem-sleutel. Valt die in zijn receptor, dan gaat er een ander klepje open. De cel verliest lading en wordt te zwak om het signaal door te geven. De boodschap dooft in het spleetje.

Beide heb je nodig. Zonder prikkels gebeurt er niets. Zonder remmen geeft elke cel alles door en staat je hele hoofd te loeien als een alarm dat niet uit kan.

Als je denkt, stuur je signalen en je remt signalen.

Dan drink je alcohol. Alcohol is klein genoeg om overal te komen. Het is als een loper: een sleutel die op elk slot past. Alleen draait hij ze verkeerd om. Het rem-slot draait hij verder open dan de bedoeling is. Het prikkel-slot draait hij dicht. En er worden ook nog minder prikkel-sleutels verstuurd. Minder doorgeven, meer afremmen, door je hele hoofd tegelijk.

Je brein krijgt signalen trager binnen. De communicatie tussen je hersencellen verloopt minder goed, en dit voelt als rust.

Die heerlijke ontspanning, dat roesje. Het is steeds minder signaaloverdracht, spleetje voor spleetje. Daarom reageer je vertraagd en mag je niet autorijden. Het signaal van je ogen naar je voet doet er langer over. Het wordt bij elk spleetje slechter overgezet.

Hier sneuvelt een fabeltje. Mensen zeggen: ik heb geen rem. Maar er zit nergens een rem in je hoofd. Er zitten kabels, klepjes en doorgangen. Wat mensen zelfbeheersing noemen is gewoon signaal. Je hersenschors stuurt op het juiste moment "niet doen" door een paadje. Dat bericht reist op de prikkel-sleutel. En dat is precies het slot dat de alcohol loper dichtdraait. Het bericht wordt te laat verstuurd en komt niet aan.

Wie zegt dat hij geen rem heeft, beschrijft een brein met alcohol erin. Je hebt dat slot zelf omgedraaid, met het eerste glas. Elk glas erna draait het verder. Ook voorbij het signaal dat "stop nu" had moeten doorgeven. Daarom lukt stoppen na één glas niet. Het glas schakelt precies het systeem uit dat je nodig had om te stoppen.

Dit gebeurt bij één avond trager signaal.

Bij jarenlang dagelijks drinken verandert er meer. Dan raken de onderdelen zelf beschadigd. Ook dat is aan te wijzen, onderdeel voor onderdeel.

Om de snelle kabels zit isolatie. Een vetlaag: myeline. Aparte cellen wikkelen zich als isolatietape om het axon. Zonder die laag lekt het stroomstootje onderweg weg. Alcohol vergiftigt de cellen die het vet aanmaken en onderhouden. De isolatie wordt dunner en brokkelig. Het signaal wordt trager en zwakker. Op een hersenscan is dat te zien. De witte stof neemt meetbaar af, en de witte stof is al die geïsoleerde kabels bij elkaar. Dit wordt bij zware drinkers al zichtbaar voordat er één cel dood is.

Dan de contactpunten. De dendrieten zitten vol kleine uitsteeksels: doornen. Op elke doorn zit een synaps. Alcohol laat die doornen verschrompelen. Het neuron leeft nog, maar hij verliest aansluitingen. Minder doornen betekent minder contactpunten. Minder contactpunten betekent minder verbindingen tussen je hersencellen. De paadjes die je het minst gebruikt vallen het eerst uit.

Dan het belangrijkste, want dit verklaart de afhankelijkheid zelf.

De receptoren verbouwen zichzelf.

Alcohol duwt avond na avond het rem-slot verder open en houdt het prikkel-slot dicht.

Je lijf is geen passieve ontvanger. Het compenseert. Het breekt rem-receptoren af, want er wordt toch al permanent geremd. Het bouwt extra prikkel-receptoren bij, om door de demping heen nog signaal te krijgen. Zo houdt het zichzelf werkend mét de alcohol erin.

Zolang je drinkt merk je daar bijna niets van. Stop je, dan staat daar ineens een brein met te weinig rem-sloten en te veel prikkel-sloten. De stof die dat verschil elke avond gladstreek komt niet meer. Alles staat open, niets dempt. Dat is het trillen, het zweten, het wakker liggen, de onrust die door je lijf giert.

Bij zware afhankelijkheid is het de epileptische aanval. Ontwenning is een verbouwd slotenbestand dat wacht op een sleutel die niet meer komt. Daarom is bij fors dagelijks gebruik ineens stoppen zonder medische begeleiding gevaarlijk. De verbouwing moet eerst terug.

Bij langdurig zwaar drinken sterven er hele neuronen. Niet overal evenveel. Vooral in de hippocampus en in de voorste hersenschors. In de hippocampus worden herinneringen opgeslagen. In de voorste schors plan je en beslis je.

Alcohol blokkeert daarbovenop de opname van vitamine B1 uit je voeding. Neuronen hebben die stof nodig om suiker te verbranden. Raakt B1 op, dan sterven de cellen in de geheugenschakels massaal af. Dat heet Korsakov. Het is een aanwijsbaar gat in de verbindingen.

Ondertussen stopt het onderhoud. In de hippocampus worden je hele leven lang nieuwe neuronen geboren. Elke dag. Alcohol remt die aanmaak. De schade wordt aangericht én niet meer bijgehouden. Tegelijk.

Nu het goede nieuws als je stopt met drinken, komen we bij het het deel dat net zo meetbaar is: bijna alles hiervan herstelt. De isolatie wordt opnieuw gewikkeld. Op scans groeit de witte stof na maanden nuchterheid weer aan. De doornen groeien terug. Er komen nieuwe contactpunten. Het slotenbestand verbouwt zichzelf terug in weken tot maanden. Dezelfde compensatie die je afhankelijk maakte, helpt je er ook weer vanaf. De aanmaak van nieuwe neuronen in de hippocampus komt weer op gang. Alleen dode neuronen komen niet terug. Daar bouwen je hersenen omheen, langs nieuwe paadjes. Dat kunnen ze, want dat doen ze hun hele leven al.

Alles wat je voelt heeft een aanwijsbaar onderdeel en een aanwijsbare kabel. Het roesje, de trek, het trillen, de mist. Er is niets mysterieus aan. En niets ervan gaat over wie je bent en of je maat kan houden en waarom gewoontes zo moeilijk zijn te veranderen. Je cellen kunnen niet denken, die kunnen alleen signalen geven. Signalen die van buitenaf en van binnenuit zijn aangeleerd.

Die signalen kan je sturen, dat heb je de afgelopen 7 dagen in de cursus voorbij zien komen. Morgen gaan we verder met de biologie en andere cellen die signalen herkennen en waarom die namen als triggers en craving hebben gekregen.

Naar Cursus