IJzer: het mineraal dat iedereen kent

IJzer is het enige mineraal waar je huisarts wél naar kijkt. Ferritine, hemoglobine, transferrine. Het staat op het formulier. Het wordt geprikt. En toch wordt het verkeerd gelezen omdat de context ontbreekt.

Ferritine is het eiwit dat ijzer opslaat. Een hoog ferritine betekent niet automatisch genoeg beschikbaar ijzer. Het is het verschil tussen een volle kluis en geld op je rekening. De kluis kan vol zitten terwijl je bankrekening leeg is. Bij chronisch alcoholgebruik stijgt ferritine door leverontsteking. De lever is beschadigd en slaat ijzer op dat het niet kwijt kan. De arts ziet een hoog getal en zegt: uw ijzer is prima. Terwijl het eigenlijk zegt: uw lever is in de stress.

Ceruloplasmine — het kopereiwit uit de vorige blogs — is niet alleen een kopertransporteur. Het is een ferroxidase. Het oxideert ijzer zodat het gebonden kan worden aan transferrine en door je bloed getransporteerd kan worden. Zonder werkend ceruloplasmine kan ijzer niet bewegen. Het blijft steken in je lever en weefsels. Onbruikbaar. Je hebt ijzer maar je lichaam kan het niet gebruiken.

Je voelt vermoeidheid die niet weggaat met slapen. Concentratieproblemen. Een brein dat traag aanvoelt. Niet oud. Niet lui. Tekort.

Alcohol beschadigt de lever en verhoogt ferritine. Tegelijk verlaagt alcohol ceruloplasmine-functie. Twee slagen tegelijk: meer ijzer in de kluis, minder sleutel om de kluis te openen. En de arts ziet alleen de kluis.

IJzer is de negende schakel in de keten. Niet apart. Verbonden aan koper, verbonden aan ceruloplasmine, verbonden aan wat alcohol doet met de lever die dit alles hoort te regelen.

Bronnen: PubMed: ferritine bij alcoholische leverziekte. PubMed: ceruloplasmine als ferroxidase. Walsh Research Institute: ijzer en kopermetabolisme.