Het stresshormoon dat je niet ziet aankomen

Je drinkt omdat je gestrest bent. Alcohol verlaagt de activiteit in de amygdala, het deel van je brein dat alarm slaat. De spanning zakt. Je ademhaling wordt rustiger.

Het werkt. Dat is het probleem.

Wat je niet ziet, is wat er tegelijkertijd in je lichaam gebeurt. Terwijl jij ontspant, gaat je bijnier aan het werk. Cortisol, het stresshormoon, stijgt. Significant. Je lichaam registreert alcohol als een bedreiging en reageert met een stressrespons. Dezelfde respons die je wilde dempen.

Je voelt je rustiger. Je bent het niet.

Lembke beschrijft hoe alcohol de lust-pijn-weegschaal naar de lust-kant duwt. Wat ze erbij zegt: de compensatie is altijd even groot als de piek. Je brein brengt de weegschaal terug naar het midden, en schiet verder door. De volgende ochtend is de cortisolspiegel hoger dan voor het eerste glas. Je bent angstiger, prikkelbaarder, minder bestand tegen stress dan de dag ervoor.

Doe dat lang genoeg, en je basislijn verschuift. Je zenuwstelsel went aan een verhoogd cortisolniveau. Wat vroeger een drukke dag was, voelt nu als een crisis. Wat vroeger een crisis was, is nu ondraaglijk. Kohdi Rvyne noemt dit het moment waarop je stopt met begrijpen waarom je drinkt, je drinkt gewoon, omdat niet drinken erger voelt.

Dat is een zenuwstelsel dat geleerd heeft dat alcohol de enige beschikbare noodrem is.

Nicole Labor beschrijft hoe chronisch verhoogd cortisol de prefrontale cortex aantast, het deel van je brein dat plannen maakt, beslissingen neemt en impulsen remt. Hoe meer cortisol, hoe minder toegang je hebt tot het deel van jezelf dat zegt: misschien niet. Het brein dat je zou helpen stoppen, is precies het brein dat het meest beschadigd raakt door doorgaan.

De cirkel is netjes gesloten.

Er is ook goed nieuws, al klinkt het aanvankelijk als slecht nieuws. Als je stopt, stijgt het cortisol eerst verder. Je lichaam is gewend aan de kunstmatige demping en compenseert in de verkeerde richting. De eerste dagen zonder alcohol zijn biologisch gezien de meest gespannen. Niet omdat stoppen moeilijk is. Omdat je lichaam nog niet weet dat de noodrem er niet meer is.

Na twee tot vier weken begint de cortisolspiegel te normaliseren. Het zenuwstelsel herkalibreeert. Wat vroeger een crisis was, wordt weer een drukke dag. De amygdala stelt zijn alarmniveau bij.

Je dronk om te ontspannen. Dat snapt iedereen. Echter, het werkte alleen op de korte termijn, en het maakte de stress groter die het moest oplossen.

Dat is hoe cortisol werkt.