Het stresshormoon

Cortisol

Alcohol verlaagt de activiteit in de amygdala, het deel van je brein dat binnenkomende prikkels beoordeelt op gevaar.

Als je drinkt geeft de amygdala minder alarmsignalen door. Hierdoor zakt de spanning en wordt je ademhaling rustiger.

Je lichaam herkent alcohol als een gifstof en reageert zoals het op elke bedreiging reageert. De hypothalamus geeft een signaal aan de hypofyse. De hypofyse geeft een signaal aan de bijnieren. De bijnieren maken cortisol aan, het stresshormoon.

Je bloedsuiker en bloeddruk gaan omhoog terwijl je spijsvertering en herstel op een laag pitje komen te staan. Deze keten heet de HPA-as. Hij draait terwijl jij op de bank zit te ontspannen. Terwijl jij je rustiger voelt worden gaat je lichaam in de stressstand staan.

Anna Lembke, auteur van Dopamine Nation, beschrijft het als een weegschaal tussen plezier en pijn. Elke stof die de weegschaal naar de plezierkant duwt, dwingt het brein tot compensatie naar de andere kant. Die compensatie is even groot als de piek maar houdt langer aan. De ochtend na het drinken ligt de cortisolspiegel hoger dan voor het eerste glas. Je wordt wakker met meer stresshormoon dan waarmee je gisteren de fles opentrok. Je bent angstiger, prikkelbaarder, minder bestand tegen dezelfde dag.

Als je dit regelmatig doet, komt de weegschaal niet meer terug in het midden.

Je baseline, het nulpunt, het basisgevoel waar je mee opstaat.

De basislijn van je cortisol schuift omhoog als het teveel stress krijgt.

De receptoren die op cortisol reageren worden ongevoeliger waardoor het systeem harder moet werken voor hetzelfde effect. Wat vroeger een hectische dag was, voelt nu als een crisis. Je leven werd niet zwaarder. Je stresssysteem staat permanent op scherp.

Dit is het moment waarop de reden of de aanleiding om te drinken is verdwenen. Je drinkt niet meer voor de gezelligheid, niet omdat het vrijdag is en ook niet omdat je iets niet wil voelen. Je drinkt voornamelijk nog omdat je je beter voelt als je drinkt. De alcohol verlicht de stress die het systeem zelf produceert. Je bouwt je eigen afhankelijkheid op met ieder glas wat je drinkt.

En elke keer als je weer drinkt, gaat de weegschaal weer een tikje verder naar de stresskant en wil het meer alcohol om te compenseren. Dit is waarom je steeds vaker en meer gaat drinken na verloop van tijd.

Omdat je cellen dit onthouden, zullen ze altijd dezelfde hoeveelheid verwachten en gaan ze alvast in die stand staan als je één slok alcohol neemt, nu begrijp je waarschijnlijk ook waarom je na 30 dagen, of na een half jaar niet maar eentje kan drinken, je hele systeem krijgt het signaal, de keten gaat open en alle cellen krijgen groen licht dat het feestje weer is begonnen. Als je net stopt met drinken kan het systeem al aanslaan als de buurman een flesje opentrekt. Dit is geen drankduivel, wijnheks of craving, het is je systeem dat reageert op het signaal dat er alcohol komt.

Chronisch verhoogde cortisol richt schade aan in de prefrontale cortex, het voorste deel van je hersenschors. Het gebied waar worden plannen gemaakt, beslissingen genomen en impulsen geremd. Langdurig hoog cortisol laat daar de verbindingen tussen neuronen krimpen. De dendrieten trekken zich terug (die boompjes met takken) . De amygdala wordt door hetzelfde cortisol gevoeliger. Het alarm wordt sterker en de bestuurder zwakker. Het deel van je brein dat je zou helpen stoppen, raakt het meest beschadigd door doorgaan.

Als je stopt met drinken stijgt het cortisol eerst verder. Het systeem is gebouwd op dagelijkse demping en compenseert. Biologisch zijn dit de meest gespannen dagen. Na twee tot vier weken begint de HPA-as te normaliseren. De basislijn zakt. De receptoren herstellen hun gevoeligheid. De ochtendpiek van cortisol functioneert weer normaal: het maakt je wakker en alert in plaats van dat het je stress bezorgt en opjaagt. Een crisisdag, wordt weer een normale hectische dag.

Naar Cursus