Allopregnanolone: de schakel die niemand kent

Na de eisprong maakt het lichaam van progesteron een stof genaamd allopregnanolone. Die werkt op de GABA-A receptor — dezelfde receptor waar alcohol en kalmeringstabletten op werken. Allopregnanolone is een endogeen kalmeringsmiddel. Je lichaam maakt het zelf, elke maand, op het juiste moment.

GABA is de neurotransmitter die je brein remt. Zonder GABA is je brein een motor zonder rem. De GABA-A receptor is de plek waar benzodiazepines werken — Valium, oxazepam, allemaal GABA-A agonisten. Alcohol werkt op dezelfde receptor. Het doet precies wat GABA doet: remmen, kalmeren, dempen. Allopregnanolone doet hetzelfde. Alleen beter. En zonder de bijwerkingen.

Na de eisprong stijgt progesteron. Progesteron wordt omgezet in allopregnanolone. De GABA-A receptor wordt gevoed. Je voelt je rustig, stabiel, veilig. Dan daalt progesteron. Allopregnanolone daalt mee. Er ontstaat een gat. Dat gat voelt als onrust, als prikkelbaarheid, als het gevoel dat je huid te strak zit. In de volksmond PMS. In de biochemie: een acute daling van een neurosteroïde die je brein nodig heeft om zichzelf te kalmeren.

Op dat moment grijpt een vrouw die drinkt naar een glas wijn. Niet uit zwakheid. Haar brein herkent alcohol als een stof die het gat opvult. Want dat is wat alcohol doet: het bindt aan de GABA-A receptor en geeft het systeem tijdelijk wat het mist. Tijdelijk. De volgende maand is het gat groter, want tolerantie is opgebouwd en de eigen productie is verder onderdrukt.

In de overgang verdwijnt allopregnanolone structureel. Progesteron daalt niet meer tijdelijk maar permanent. Het gat is permanent. En alcohol springt er keer op keer in.

In 2019 keurde de FDA brexanolone goed — een intraveneuze versie van allopregnanolone, voor postpartum depressie. De neurosteroïde die het systeem ontbeert, direct aangeboden. Het werkte. Dat bevestigt wat de biochemie al liet zien: het systeem is stuurbaar. Het gat is vulbaar. Niet met alcohol.

Bronnen: PubMed: allopregnanolone, GABA-A receptor, neurosteroïden bij perimenopauze. FDA: brexanolone 2019.