Stel je voor dat je afwasmiddel zou drinken

Stel je je lichaam voor als een zuivelboerderij. Er komt melk binnen, die wordt verwerkt tot boter en kaas, en iedere afdeling weet precies wat hij moet doen. Zo werkt jouw lijf ook, met eten in plaats van melk.

Nu rijdt er naast de melkwagen ook een vrachtwagen afwasmiddel het erf op. Elke avond een beetje, of in het weekend een paar flinke ladingen. De boerderij kan hem niet wegsturen, dus gaat ze het verwerken. Alcohol is dat afwasmiddel. En het blijft niet bij één afdeling.

Het begint bij de ontvangst. Zodra je een slok neemt, gaat een klein deel van de alcohol al via je maagwand je bloed in, de rest via je dunne darm. Alcohol is een piepklein molecuul dat zowel in water als in vet oplost, dus het glipt zonder hulp dwars door je celwanden heen. Er staat geen poortwachter die het tegenhoudt. Binnen een paar minuten zit het in je bloed en stroomt het naar je lever.

De lever is de kaasmakerij. Daar zitten de enzymen, eiwitjes die één bepaalde stof vastpakken en omzetten in iets anders. Het eerste enzym, ADH, maakt van alcohol acetaldehyde. Een tweede enzym, ALDH2, maakt van acetaldehyde acetaat, en dat wordt uiteindelijk water en koolstofdioxide. Op papier een keurig proces. Maar je lever haalt ongeveer één standaardglas per uur weg, en wat je sneller drinkt blijft rondgaan in je bloed, langs afdelingen die er niks mee kunnen.

De kaasmakerij betaalt daar zelf ook voor. Voor allebei die stappen heeft een levercel een hulpstofje nodig, NAD+, dat bij het omzetten wordt opgebruikt. Datzelfde NAD+ heeft de cel nodig om vet te verbranden. Is het op aan alcohol, dan blijft het vet liggen en slaat de cel het op in kleine druppeltjes. Zo ontstaat leververvetting, en dat begint al na een paar dagen stevig drinken. De machines draaien nog, maar al het personeel staat afwasmiddel weg te werken en de kaas blijft liggen.

Acetaldehyde is het gevaarlijkste tussenproduct op de hele boerderij. Het kankeronderzoeksbureau van de WHO noemt het kankerverwekkend voor de mens. Het hecht zich aan je DNA, het molecuul waarin het bouwplan van iedere cel staat, en een cel die gaat delen maakt dan fouten in de kopie. Daarnaast ontstaan er vrije radicalen, losgeslagen zuurstofdeeltjes die stukjes uit celwanden en eiwitten trekken. Dat speelt mee bij kanker van de lever, maar ook van je mond, keel, slokdarm, darm en borst. Het is dezelfde stof die in sigarettenrook zit.

Niet iedere boerderij verwerkt even snel. Op een forum vroeg een vrouw eens of haar kinderen yoghurt mochten eten, want ze waren lactose-intolerant. Het antwoord was: vaak wel. Bij lactose-intolerantie maakt je darm te weinig lactase, het enzym dat melksuiker afbreekt. In yoghurt hebben de bacteriën al een deel van die melksuiker opgegeten, dus je darm hoeft minder te doen. Zelfs binnen de zuivel verschilt het per lijf wat het aankan.

Met alcohol werkt het net zo. Een groot deel van de mensen in Oost-Azië heeft een versie van ALDH2 die bijna niet werkt. Bij hen hoopt acetaldehyde zich op, hun bloedvaatjes verwijden en ze lopen rood aan van één glas. Hun lichaam waarschuwt ze letterlijk. Werkt jouw ALDH2 gewoon, dan zie je die waarschuwing niet, maar bij regelmatig drinken is de acetaldehyde er wel. Jouw enzymen werken in een ander tempo dan die van je buurvrouw, je hormonen reageren anders, en toch doen we alsof een glas wijn voor iedereen hetzelfde doet.

Dan het kantoor. Hormonen zijn de briefjes die afdelingen elkaar sturen, stofjes in je bloed die een cel vertellen wat hij moet doen. Bij mannen remt alcohol de cellen in de teelballen die testosteron maken, en daalt ook de zaadproductie. Bij vrouwen stijgt het oestrogeen, onder andere omdat je lever, druk met alcohol, oestrogeen minder snel afbreekt. Meer oestrogeen is een groeisignaal voor borstcellen die daar gevoelig voor zijn, en dat verhoogt het risico op hormoongevoelige borstkanker.

Je bedrijfsleider is je stresssysteem, de HPA-as. Een klein kerntje in je hersenen, de hypothalamus, geeft een seintje aan je hypofyse, die geeft een seintje aan je bijnieren, en die maken cortisol. Normaal remt cortisol zichzelf af: is er genoeg, dan merkt de hypothalamus dat en stopt hij met seintjes geven. Alcohol zet die keten keer op keer aan en ontregelt die terugkoppeling. Dan staat je bedrijfsleider ook op rustige dagen te schreeuwen. Je voelt je gespannen, prikkelbaar en sneller van slag, ook op de dagen dat je niet drinkt. Je denkt dat het aan je karakter ligt. Het ligt aan je cortisol.

Terug naar de ontvangst. Je darmwand is één laagje cellen, aan elkaar geklemd met eiwitjes die als ritsen werken. Alcohol en acetaldehyde trekken die ritsen open en beschadigen de slijmlaag erop. Dan glippen bacteriën en hun afvalstoffen je bloed in, vooral LPS, stukjes van de buitenkant van bacteriën. Ze komen eerst bij je lever, waar opruimcellen ze herkennen en alarm slaan met ontstekingsstoffen. Gebeurt dat steeds, dan smeult er een lichte ontsteking door je lijf die samenhangt met leververvetting, hart- en vaatziekten en een rij klachten waar je alcohol niet meteen achter zoekt. Ondertussen verschuift ook je darmmicrobioom, de miljarden bacteriën die meehelpen met verteren, met je afweer en met je stemming. Je darm stuurt signalen naar je brein via de nervus vagus, een lange zenuwbaan, en via stofjes in je bloed. Je darmen en je brein praten met elkaar, en alcohol verstoort dat gesprek.

Dan de nachtploeg. Alcohol helpt je misschien sneller in slaap, want het versterkt GABA, het stofje dat zenuwcellen minder snel laat vuren. Maar in de eerste helft van de nacht onderdrukt het je REM-slaap, de fase waarin je brein emoties verwerkt en herinneringen vastzet. In de tweede helft is de alcohol afgebroken, je zenuwcellen schieten terug en je slaapt onrustig of ligt om drie uur wakker. Je staat op met onrust of een vlak gevoel, ook als je genoeg uren in bed lag. De nachtploeg is gewoon niet aan opruimen toegekomen.

En de bewaking. Je witte bloedcellen zijn de nachtwakers, met als opruimers de cellen die indringers opsporen en opeten. Alcohol maakt ze trager en ze eten minder op. Je bent vatbaarder voor luchtweginfecties, wondjes genezen langzamer en vaccinaties werken minder goed. Je merkt er niets van, tot je vaker ziek wordt of langer ziek blijft dan je gewend bent.

De WHO is er sinds 2023 helder over: als het om kanker gaat, bestaat er geen veilige hoeveelheid alcohol. Hoe meer je drinkt, hoe hoger het risico, maar er is geen grens waaronder het nul is.

Het mooie van een boerderij is dat ze weer gaat draaien als het afwasmiddel stopt. Het vet in je levercellen verdwijnt binnen een paar weken, zolang er nog geen littekenweefsel is. Je darmwandcellen worden om de paar dagen vervangen, dus die ritsen kunnen snel weer dicht. Je cortisol komt tot rust, je nachtploeg haalt de REM-slaap weer in en je bewaking wordt wakker. Dat gaat niet van de ene op de andere dag, maar het begint wel meteen. Iedere dag zonder afwasmiddel is een dag waarop je boerderij gewoon weer melk verwerkt.

Vind je deze blog interessant en wil je grip op je alcoholgebruik?

In de cursus Be Grip op alcohol leg ik uit welke weg alcohol in je lichaam aflegt en waardoor het zo lastig is om je drinkroutines te veranderen. Hier leer je herkennen wat een trigger of een craving is en wat deze seintjes betekenen. Je krijgt een gereedschapskist vol tools waarmee je zelf leert wat voor jou werkt. Niet drinken is het makkelijkste deel. Niet meer willen drinken omdat je begrijpt wat er in je brein afspeelt, maakt het een overtuiging.

Als je een accuschroefmachine hebt, sla de schroeven niet meer met een hamer in de muur.

Hoe werkt het?

Dagelijks ontvang je een mail met een link naar de cursus. Bij de blog zit een module met uitleg, een vraag en iets om over na te denken, zodat je direct kunt toepassen wat je hebt geleerd. Je kunt op ieder moment starten. En je mag zo vaak opnieuw beginnen als je wil. De cursus is alleen voor jou en er is geen groepsprogramma. Als je met anderen wilt praten of vragen hebt, kan dat in een privécommunity. Je kunt zelf je gegevens beheren zodat je anoniem bent als je dat wenst.

In dertig dagen leg je de basis om vol vertrouwen een alcoholvrije toekomst op te bouwen.

Be Grip op alcohol

Klik hieronder om meteen te beginnen.

Of blijf je met de hamer op een schroef slaan?

☆cursus☆