Het woord dat je gevangen houdt

Het woord alcoholist is een kooi.

Geen diagnose. Een kooi. Een woord dat mensen in een hoek plaatst die ze voor de rest van hun leven meedragen, of ze het willen of niet.

Een voetballer heeft een slechte wedstrijd. Hij heet geen slechte voetballer. Hij speelde slecht. Er is een verschil tussen zijn en doen, en dat verschil maakt alles uit. Iemand drinkt te veel, al jaren, met gevolgen. Dat maakt hem geen alcoholist. Het maakt hem iemand die te veel drinkt. Gedrag. Geen identiteit. Gedrag kun je veranderen. Identiteit blijft plakken.

De AA bouwt haar fundament op het label. 'Ik ben een alcoholist en ik zal dat altijd blijven.' Elke vergadering begint ermee. Elke dag opnieuw. Voor sommige mensen werkt dat, en dat is hun weg. Maar kijk wat het met een brein doet.

Je hersenen geloven wat jij herhaalt, en dat is geen spreuk, dat is hoe leren werkt. Elke keer dat twee hersencellen samen een signaal doorgeven, wordt de verbinding tussen die twee sterker: de ontvangende cel bouwt extra ontvangers in zijn wand, zodat het signaal de volgende keer makkelijker overkomt. Een zin die je duizend keer herhaalt, wordt een pad dat je brein vanzelf afloopt. Zeg duizend keer dat je een probleem bent, en dat is waar je brein naar zoekt. Als je herhaalt dat je altijd alcoholist bent, bereidt je brein zich voor op de volgende keer. Niet als genezing. Als levenslange bewaking.

Het werkt net als een bijnaam op school. Noem een kind tien jaar lang de domme, en het gaat zich ernaar gedragen, ook als het allang niet meer klopt. Het woord was er eerder dan het gedrag, en op een gegeven moment houdt het woord het gedrag in stand.

Ik ga ervan uit dat het anders werkt. Je dronk. Je drinkt niet meer. Niet omdat je zo gevaarlijk bent voor jezelf dat je bij de mosselen geen witte wijn kunt ruiken zonder te hervallen. Maar omdat je het niet meer wilt. Punt.

Dat is geen herstel van een ziekte. Dat is een besluit. En een besluit legt een ander pad aan dan een label. Het pad van 'ik wil dit niet meer, omdat het slecht voor me is' zoekt bevestiging in alles wat zonder alcohol beter gaat. Het pad van 'ik ben en blijf alcoholist' zoekt bevestiging in elk moment dat het moeilijk is. Allebei worden ze breder van gebruik. Jij kiest welke.

Woorden zijn niet onschuldig. Ze zijn het verschil tussen een gevangenis en een voordeur.

Bron: dat herhaling verbindingen tussen hersencellen versterkt, is de basisregel van het leren (Hebb, 1949) en is uitgebreid aangetoond. Dat het label 'alcoholist' de kans op terugval beïnvloedt, is geen hard onderzoek maar de ervaring en het standpunt van Aardstaal.

Naar Cursus