Eén glas is niet genoeg, tien is te weinig.

Je hebt één glas wijn gedronken. Het was lekker. Je brein registreert dat en zonder dat je er invloed op hebt gaat je brein rekenen. Eén was goed. Twee is beter. Drie is logisch.

Dat is dopamine, dopamine is niet het gelukshormoon.

Dopamine zorgt voor verlangen en beloning. Het zorgt niet voor het gevoel van geluk zelf, het zorgt voor het gevoel dat je iets wílt. Het verlangen zelf is niet de beloning. Het zit in je nucleus accumbens, het deel van je brein dat registreert wanneer iets de moeite waard is, en onthoudt dat.

Alcohol gooit een enorme hoeveelheid dopamine in je beloningssysteem en je brein slaat dat op. Alcohol is beloning. En de beloning zegt, ik wil dit herhalen. En na iedere herhaling, leert de beloning dat het werkt en wil het nog een keer diezelfde beloning.

Zo werken alle drugs maar ook dagelijkse zaken zoals eten, seks, sporten, studeren, scrollen, tuinieren, hobby's, social media en muziek werkt op je dopamine.

Het verschil zit in de reactie op de giftige stof en de verandering in je systeem.

Alcohol en drugs kapen je natuurlijke systeem, waar je dit hormoon ook zelf kon aanmaken. Om die balans te herstellen kan alleen tijd het werk doen.

Met begrip en geduld voor het proces kan je al vrij snel weer genieten van dagelijkse geneugten. Als je maar in je achterhoofd houdt dat die gouden bergen voorlopig nog even heel ver weg zijn. Je moet eerst de berg beklimmen voor je het uitzicht hebt.

Anna Lembke, auteur van het boek Dopamine Nation, beschrijft het zo: je brein is een soort weegschaal. Aan de ene kant plezier, aan de andere kant pijn.

Normaal staat die weegschaal in balans.

Zet je aan de ene kant een glas wijn, een zak chips, een uur scrollen, dan kantelt de weegschaal naar plezier.

Je brein houdt van balans en gaat corrigeren, iets verder terug dan het midden.

Dat is de kater.

Als je dit lang genoeg doet went je brein aan de correctie.

Het begint de weegschaal al naar de andere kant te duwen vóórdat je drinkt, als voorzorgsmaatregel. Je voelt je onrustig, leeg, geïrriteerd.

Wanneer het glas wijn komt, staat de weegschaal weer in balans.

Na een poos drink je niet om je beter en lekkerder te voelen. Je drinkt om je normaal te voelen.

Bij mensen die regelmatig drinken nemen de dopaminereceptoren in het beloningssysteem af. Meetbaar minder receptoren, dit kan je op een MRI scan zien. Het brein heeft ze teruggetrokken omdat het de constante bombardementen niet meer aankan.

Dit is ook meetbaar bij ADHD en daarom is het voor ADHD nog lastiger omdat je al met die achterstand begon.

Wat dat betekent in de praktijk is dat alles wat vroeger gewoon was nu minder plezierig voelt. Een wandeling. Een goed gesprek. Een film. Je brein heeft zijn gevoeligheid voor plezier verlaagd, niet alleen voor alcohol maar voor alles. En dan vertelt je brein je dat zonder alcohol het leven saai is, terwijl het je brein zelf is dat het leven saai heeft gemaakt. Je brein heeft zichzelf herschreven en presenteert die herschrijving als de werkelijkheid.

De eerste weken na stoppen zijn niet aangenaam. De weegschaal staat ver naar beneden met een zwaar gewicht, je brein heeft zich ingesteld op de correctie en krijgt die niet meer.

Dit is de leegte die je voelt en dat heeft tijd nodig.

Na een tijdje beginnen de receptoren heel langzaam weer terug te komen. Het brein herstelt zijn gevoeligheid. Dagelijkse dingen worden weer leuk, je ziet opeens weer hoe mooi de natuur is en kleine dingetjes kunnen je zomaar weer verbazen zonder dat je er iets voor hoeft in te nemen.

Wat dit betekent in de praktijk: alles wat leuk was, voelt een tijdlang minder leuk. Een wandeling. Een goed gesprek. Een film. Je brein heeft zijn gevoeligheid voor plezier (extra)verlaagd. Niet alleen voor alcohol, voor alles.

En dan zegt je brein: zie je wel, zonder alcohol is het leven saai.

Nu je weet dat het niet aan jou ligt, hoef je de vraag niet meer te stellen.

Alleen tijd gaat dit oplossen, niet de vraag waarom.

Naar Cursus