Geef je brein een glas en het vraagt om de fles

Je hebt één glas wijn gedronken. Het was lekker. Je brein registreert dat. En zonder dat je er iets aan doet begint het te rekenen. Eén was goed. Twee is beter. Drie is logisch.

Dat is dopamine.

Wat dopamine eigenlijk doet

Dopamine is niet het gelukshormoon. Dat verhaal klopt niet helemaal. Dopamine is het verlangenhormoon. Het zorgt niet voor het gevoel van geluk zelf, het zorgt voor het gevoel dat je iets wílt. Het drijft je naar de beloning toe, nog voordat je die beloning hebt.

Alcohol gooit een emmer dopamine in je beloningssysteem. De nucleus accumbens, het deel van je brein dat registreert wat de moeite waard is, licht op als een kerstboom. Je brein slaat dat op. Alcohol = beloning. Alcohol = herhalen.

Tot zover niets bijzonders. Zo werkt het ook met eten, seks, muziek. Het probleem begint daarna.

De weegschaal die scheef gaat staan

Anna Lembke, psychiater aan Stanford, beschrijft het zo: je brein is een weegschaal. Aan de ene kant plezier, aan de andere kant pijn. Normaal staat die weegschaal in balans. Gooi je er iets op, een glas wijn, een zak chips, een uur scrollen, dan kantelt de weegschaal naar plezier. Maar je brein houdt niet van extremen. Het corrigeert. Het kantelt terug. Iets verder dan het midden.

Dat is de kater. Dat is de leegte na het feest. Dat is het gevoel van 'meh' op zondagochtend.

Als je dit lang genoeg doet, went je brein aan de correctie. Het begint de weegschaal al naar de pijnkant te duwen vóórdat je drinkt, als voorzorgsmaatregel. Je voelt je onrustig, leeg, een beetje geïrriteerd. En dan komt het glas wijn. En de weegschaal staat even recht. Niet beter dan normaal. Gewoon: normaal.

Je drinkt niet meer om je goed te voelen. Je drinkt om je niet slecht te voelen.

Waarom je brein liegt

Hier wordt het interessant. Neurowetenschappers hebben ontdekt dat bij mensen die regelmatig drinken, de dopaminereceptoren in het beloningssysteem afnemen. Er zijn er gewoon minder. Het brein heeft ze teruggetrokken omdat het de constante bombardementen niet meer aankan.

En guess what? Heb je ADHD, dan had je al minder goed functionerende receptoren.

Wat dat betekent in de praktijk: alles wat vroeger leuk was, voelt minder leuk. Een wandeling. Een goed gesprek. Een film. Je brein heeft zijn gevoeligheid voor plezier (extra)verlaagd. Niet alleen voor alcohol, voor alles.

En dan zegt je brein: zie je wel, zonder alcohol is het leven saai. Terwijl het je brein zelf is dat het leven saai heeft gemaakt.

Dat is de crux. Je brein heeft zichzelf herschreven en presenteert die herschrijving als de werkelijkheid.

Wat er dan gebeurt als je stopt

De eerste weken zijn niet aangenaam. De weegschaal staat ver naar de pijnkant. Je brein heeft zich ingesteld op de correctie en krijgt die niet meer. Dat voelt naar. Dat is ook naar.

Maar dan, en dit is het deel dat de meeste mensen niet weten, beginnen de receptoren terug te komen. Langzaam. Het brein herstelt zijn gevoeligheid. Dingen worden weer leuk. Een kop koffie op een rustige ochtend. Een goed gesprek. De zon op je gezicht.

Je brein liegt niet meer. Of in elk geval: minder.