Iedereen drinkt toch? Maar waarom?

Ik zat een paar jaar geleden op een verjaardagsfeestje. Je kent de setting wel: rond een houten tuintafel op een zomeravond met bubbels in plastic bekers. Iemand vroeg me of ik ook wat wilde en ik zei nee. Dat was niet omdat ik helemaal niet dronk, want dat deed ik toen zeker nog, maar simpelweg omdat ik die avond met de auto was.

De reactie die volgde kende ik al. Een licht opgetrokken wenkbrauw. Een 'oh, echt?'. En even later, bijna terloops: 'Maar één glaasje kan toch geen kwaad?'

Dat zinnetje. Dat ene zinnetje dat bijna iedereen kent. Het klinkt heel vriendelijk, maar dat is het stiekem niet. Niet omdat de intentie van de ander slecht is, maar omdat het zinnetje de sfeer onmiddellijk verandert. Het legt de verantwoordelijkheid voor jouw keuze volledig bij jou. Het wordt ineens een probleem dat jíj moet uitleggen. Terwijl de persoon die wel drinkt, wat nota bene aantoonbaar schadelijk is, helemaal niets hoeft te verantwoorden.

In de psychologie is hier een mooie term voor: pluralistic ignorance, oftewel meervoudige onwetendheid. Het idee is even simpel als ongemakkelijk. We passen ons gedrag aan aan wat we denken dat anderen normaal vinden, zelfs als die anderen eigenlijk precies hetzelfde denken en het stiekem óók niet normaal vinden. Onderzoekers van meerdere Europese universiteiten concludeerden in 2025 na het analyseren van talloze studies iets heel fascinerends. Mensen overschatten structureel hoeveel anderen drinken. We denken dat onze vrienden veel meer glazen per avond wegtikken dan in werkelijkheid het geval is. We denken ook dat niet drinken op een feestje enorm ongewoon is en schatten het sociale risico van nuchter zijn veel te hoog in.

Die overschatting heeft grote gevolgen voor je eigen keuzes. Want als jij gelooft dat iedereen drinkt, ga je zelf ook drinken. Niet omdat je daar per se zin in hebt, maar omdat je je onbewust aanpast aan een norm die je zelf hebt bedacht op basis van verkeerde informatie. Je drinkt dus niet omdat je de groep volgt, je drinkt omdat je denkt dat de groep de regels bepaalt, terwijl zij ondertussen precies hetzelfde over jou denken.

Een deelnemer aan mijn cursus vertelde me dat hij pas echt wakker werd toen hij de vraag voor zichzelf omdraaide. Hij vroeg zich niet meer af of hij te veel dronk, maar ging onderzoeken waarom hij eigenlijk nog dronk. Hij werkte in een sector waar je na vijf uur bijna als vanzelf met collega's de kroeg in dook. En als hij er niet bij was, voelde hij de angst dat hij iets zou missen. Deals werden gesloten bij een biertje en nieuwe contacten werden daar gelegd. Hij dronk al jaren zijn wekelijkse vrijdagmiddagborrels uit angst voor wat hij zou mislopen als hij met een watertje aan de bar stond. Toen ik hem vroeg hoeveel collega's hij dacht te hebben die stiekem ook liever gewoon thuis op de bank hadden gezeten, viel er een stilte. Hij besefte dat de meesten dat waarschijnlijk wilden, maar dat niemand het hardop durfde te zeggen.

Dat is precies hoe die meervoudige onwetendheid in de praktijk werkt. Een hele groep mensen doet iets wat ze eigenlijk niet willen, puur omdat ze denken dat de rest het wél wil. En dit is pure neurobiologie. Je brein is een extreem sociaal orgaan. Het is geëvolueerd in een tijd waarin uitsluiting uit de groep levensgevaarlijk was. Afwijken van de norm activeert letterlijk dezelfde gebieden in je hersenen als fysieke pijn. Iets weigeren wat de groep je aanbiedt stuurt een alarmsignaal naar je systeem: pas op, straks hoor je er niet meer bij.

Dat eeuwenoude oerinstinct zit nog steeds diep in ons verankerd. De alcoholindustrie heeft dat feilloos begrepen en voedt dit systeem al decennialang. De boodschap in vrijwel elke reclame is dat drinken gelijkstaat aan erbij horen en dat niet drinken betekent dat je afwijkt en buiten de boot valt. Reclames gaan zelden over het drankje zelf; ze gaan over vriendschap, succes en de gezelligheid die je zogenaamd mist als je niet meedoet. Je brein leert van je omgeving en die omgeving heeft je jarenlang wijsgemaakt dat alcohol onlosmakelijk bij het leven hoort.

Maar het goede nieuws is dat de tijden veranderen. Uit recente internationale data blijkt dat de sociale straf voor niet drinken veel kleiner is dan we onszelf wijsmaken, en die denkbeeldige straf wordt elk jaar kleiner. De overgrote meerderheid van de mensen vindt het inmiddels volkomen acceptabel als iemand het bij een frisje houdt, zonder dat daar een heel betoog voor nodig is. Toch voelen de mensen die niet drinken die ontspanning nog niet altijd. Ze voelen nog steeds die onzichtbare druk, bereiden thuis al hun antwoorden voor en scannen de kamer om in te schatten hoe hun keuze zal vallen. In dat enorme gat tussen hoe de wereld werkelijk is en hoe jij denkt dat die is, blijf je onbewust drinken.

Toen Thomas stopte met die standaard kroegbezoekjes en gewoon zei dat hij eerder naar huis ging, gebeurde er niets van wat hij had gevreesd. Zijn baan kwam niet in gevaar en zijn band met collega's werd juist echter en diepgaander. Jarenlang had hij gedacht dat hij het niet kon maken, terwijl de ruimte er al die tijd gewoon was.

Zodra je de harde feiten en echte cijfers gaat inzien, valt die hele fictieve sociale norm in één klap weg. Je hebt jarenlang gedronken omdat je dacht dat iedereen het deed en dat het van je verwacht werd. Maar als je ontdekt dat dat een illusie is, valt de enige reden om nog mee te doen volledig weg. Vraag jezelf eens af: bij wie hoort dat drinken er dan precies bij? En heb je dat ooit echt aan ze gevraagd? Misschien zit jij al jaren te wachten op onzichtbare toestemming om te mogen stoppen, terwijl iedereen om je heen stilletjes op precies hetzelfde wacht. De norm bestaat absoluut, maar is totaal anders dan jij altijd hebt gedacht.

Als je voelt dat het tijd is om definitief door deze illusies heen te prikken, dan is dít je moment. Blijf je elke avond de vermoeiende onderhandeling met jezelf en je omgeving voeren, of kies je voor de logica die je eindelijk écht rust geeft? In de cursus BeGrip op alcohol, leer je precies hoe dit soort onzichtbare sociale overtuigingen en je eigen brein je gevangen houden in een oud patroon. We halen de ruis weg en vervangen die door glasheldere inzichten waardoor het verlangen om mee te doen vanzelf verdwijnt. Wacht niet langer op de goedkeuring van de groep. Maak vandaag de keuze voor je eigen vrijheid en helderheid. Klik hier om je direct aan te melden voor de cursus en laat die oude denkpatronen voorgoed achter je.

Vind je deze blog interessant?

In de cursus lees je hoe je grip krijgt op je drinken.

Hoe werkt het?

Bij iedere blog zit een module met uitleg, zodat je er zelf mee aan de slag kan. Iedereen is anders. Je start wanneer jij wilt en er is geen groep waar je verantwoording aan aflegt. Je doet het helemaal zelf, en mocht je wel met anderen willen praten of vragen stellen, dan is daar alle ruimte voor.

Wat krijg je?

• 30 dagen elke dag mail, blog en uitleg

• begrip van wat alcohol doet in je lijf en hoofd

• toegang tot besloten community, voor steun en advies wanneer jij wilt

• profiel zelf instellen: eigen naam, nickname of helemaal privé

In dertig dagen leg je de basis om vol vertrouwen een alcoholvrije toekomst op te bouwen.

Be-Grip op alcohol

Klik hier om vandaag al te starten

☆cursus☆