Ik begrijp waar het misgaat en toch lukt het niet om sterker te zijn

Wat ik van veel cursisten hoor, is dat ze het wel snappen en toch lukt het niet altijd.

In deze blog leg ik uit hoe dat kan.

Het voelt als een tekort aan wilskracht. Je weet wat alcohol met je doet, je hebt de boeken gelezen, misschien al een paar cursussen gedaan. En om vijf uur staat er toch een glas op tafel. De verklaring zit in je hersenen, alleen op een andere plek dan waar je het snapt.

Snappen gebeurt in de prefrontale schors, het stuk hersenschors achter je voorhoofd. Daar houden zenuwcellen een doel vast door elkaar steeds opnieuw een signaal te sturen, in kleine kringetjes. Zolang die kringetjes blijven vuren, weet je wat je wilt en weeg je af wat je gaat doen. Daar woont het plannen, en ook het "vanavond niet".

Die kringetjes zijn kwetsbaar. Bij stress maken je bijnieren cortisol aan, het stresshormoon, en je hersenstam laat noradrenaline los, een stofje dat cellen alert maakt. In kleine hoeveelheden helpt dat je scherp te blijven. In grote hoeveelheden gaan er in de celwand van die voorste cellen kanaaltjes open, waardoor de elektrische lading weglekt.

De lading die een cel nodig heeft om zijn buurcel te bereiken, raakt op onderweg.

Het kringetje valt stil. Je kennis is er nog, maar het deel dat haar moet vasthouden kan dat even niet.

Tegelijk draait een ander deel juist gewoon door. Diep in je hersenen, in het striatum, liggen je gewoontes. Elke keer dat je om vijf uur moe was en wijn inschonk, werden de verbindingen tussen die cellen iets sterker: het tijdstip, de vermoeidheid, de keuken, de fles, de eerste slok.

Een synaps die vaak gebruikt wordt, bouwt er receptoren bij en geeft het signaal makkelijker door. Na jaren is dat een snelweg.

Onderzoek laat zien dat mensen onder stress terugvallen op precies dat gewoontecircuit, terwijl het deel dat doelgericht afweegt naar de achtergrond gaat.

Dat is het hele raadsel.

Op het moment dat je je kennis het hardst nodig hebt, aan het eind van een zware dag, ligt het deel dat die kennis draagt stil.

De gewoonte hoeft niets af te wegen en rijdt door.

Je loopt naar de keuken om thee te zetten en je staat met een glas wijn.

Je snapte het de hele dag. Het snappen was alleen niet aanwezig op het moment dat er beslist werd.

Daarom helpt nog een cursus vaak niet.

Elke cursus voedt het deel dat al snapt.

Je krijgt meer uitleg, meer inzicht, en vaak meer oefeningen: mediteren, een dagboek, dankbaarheid, wandelen, creatief bezig zijn.

Allemaal goed.

Maar als je lichaam al moe is of pijn heeft, is elke extra taak ook een beetje extra belasting. Meer cortisol, en dus nog eerder een stille voorkant van je brein.

Wat wel helpt, zit aan de andere kant. Minder belasting in plaats van meer oefening. Mocht je het 's middags al voelen aankomen, dan is dat geen falen, dat is informatie. Dat venster van een paar uur is het moment om dingen te laten vallen in plaats van erbij te pakken.

Ga liggen en doe een middagdutje, bel iemand, schuif de taak van vanmiddag naar morgen.

En neem de beslissingen op het moment dat je voorkant wél wakker is. 's Ochtends, uitgerust, kun je de fles het huis uit doen, de thee klaarzetten, de avond anders inrichten. Dan hoeft de moeie versie van jezelf om vijf uur niets meer af te wegen. Zij vindt alleen wat de ochtendversie heeft klaargezet.

De snelweg van de gewoonte verdwijnt niet in een week. Een synaps die niet meer gebruikt wordt, bouwt langzaam receptoren af.

Dat kost maanden, geen dagen.

Een glas op een slechte dag betekent dus niet dat je terug bij af bent. De weg wordt smaller naarmate je hem vaker niet neemt dan wel.

Heb jij ook een vraag waar je een blog van zou willen lezen?

Laat gerust je vraag hieronder in de commentaren.

Je kan ook nog instappen in de cursus. Tot 2027 draait de pilot, waarvan dagen 31 t/m 90 nog in de maak zijn. Deze krijg je cadeau bij de 30-daagse cursus.

Oftewel, 90 dagen boordevol info en alle ruimte voor vragen voor slechts 30 euro.

(Dit aanbod geldt tot 31 dec. 2026)

Bronnen

Arnsten, A.F.T. (2009). Stress signalling pathways that impair prefrontal cortex structure and function. Nature Reviews Neuroscience, 10, 410-422.

Schwabe, L. & Wolf, O.T. (2009). Stress prompts habit behavior in humans. Journal of Neuroscience, 29(22), 7191-7196.

Everitt, B.J. & Robbins, T.W. (2005). Neural systems of reinforcement for drug addiction: from actions to habits to compulsion. Nature Neuroscience, 8, 1481-1489.

Vind je deze blog interessant?

In de cursus lees je hoe je grip krijgt op je drinken.

Hoe werkt het?

Bij iedere blog zit een module met uitleg, zodat je er zelf mee aan de slag kan. Iedereen is anders. Je start wanneer jij wilt en er is geen groep waar je verantwoording aan aflegt. Je doet het helemaal zelf, en mocht je wel met anderen willen praten of vragen stellen, dan is daar alle ruimte voor.

Wat krijg je?

• 30 dagen elke dag mail, blog en uitleg

• begrip van wat alcohol doet in je lijf en hoofd

• toegang tot besloten community, voor steun en advies wanneer jij wilt

• profiel zelf instellen: eigen naam, nickname of helemaal privé

In dertig dagen leg je de basis om vol vertrouwen een alcoholvrije toekomst op te bouwen.

Be-Grip op alcohol

Klik hier om vandaag al te starten

☆cursus☆