Je stopt niet. Je groeit eroverheen.

Er is een verschil tussen stoppen met drinken en het niet meer willen.

Stoppen is een daad van wilskracht. Je zet je tanden op elkaar, je weigert het glas, je telt de dagen. Je bent nuchter. Je bent ook gespannen, vlak, en wacht eigenlijk op het moment dat je weer mag.

Niet meer willen is iets anders. Dat is het moment waarop alcohol gewoon niet meer past. Niet als beloning, niet als ontsnapping, niet als het ding dat de avond compleet maakt. Zoals een jas die je al jaren niet meer draagt en die op een gegeven moment gewoon weg is, zonder dat je je herinnert wanneer je hem hebt weggedaan. Je groeit eroverheen. Niet door harder je best te doen. Door anders te worden.

Wilskracht raakt op, en dat is geen karakterfout, dat is fysiologie. Het deel van je brein dat beslissingen neemt en impulsen afremt, de prefrontale cortex, werkt op suiker en zuurstof en raakt vermoeid, net als een spier. Na een lange dag, na een conflict, na een slechte nacht is er minder van over. Precies op dat moment staat het glas klaar. De herstelwereld heeft dit altijd geweten en er toch op gebouwd. Twaalf stappen, dagelijkse bijeenkomsten, iemand die je belt als het moeilijk wordt. Het werkt voor sommigen. Voor anderen vraagt het om een type brein dat ze niet hebben.

Het kan ook anders. Geen systeem dat de wilskracht vervangt, maar een leven dat de behoefte aan wilskracht overbodig maakt. Het uitgangspunt: alcohol deed zijn werk. Het was een slecht gereedschap voor een echt probleem. Het probleem was een zenuwstelsel zonder betere opties. Stel je voor dat je jarenlang een hamer gebruikt om schroeven vast te draaien. Het werkt, min of meer. Dan krijg je een schroevendraaier. Je pakt de hamer nooit meer op. Niet omdat het verboden is. De hamer is overbodig geworden.

De meeste benaderingen beginnen bij het gedrag. Stop met drinken, verander je gewoonten, vermijd de momenten. Dat werkt, tot het niet meer werkt. Gedrag verandert als de omstandigheden veranderen. Identiteit verandert als jij verandert. De vraag die de meeste programma's overslaan: wie ben je als je niet drinkt? Wat vind je leuk. Hoe ontspan je. Wat doe je met een vrijdagavond die niet begint met een glas.

Voor veel mensen is dat een ongemakkelijke vraag. Alcohol heeft zo lang de avonden gevuld, de sociale momenten geolied, de stilte opgevuld, dat de persoon eronder een beetje vaag is geworden. Niet verdwenen. Vaag. Als een foto die te lang in de zon heeft gelegen. Het werk is die foto opnieuw ontwikkelen. Niet een nieuwe foto maken. De originele terugbrengen.

En zo werkt het in je brein, letterlijk. Een pad dat vaak gelopen wordt, wordt breder: de cellen langs dat pad bouwen extra ontvangers in, en om de kabels tussen de cellen komt een dikkere laag isolatie, myeline, zodat het signaal sneller en met minder moeite doorkomt. De baan van 'spanning, dus glas' is na jaren breed, snel en goed geïsoleerd. Die verdwijnt niet als je stopt. Hij wordt alleen minder gebruikt, en wat niet gebruikt wordt, verflauwt. Ondertussen bouw je een nieuwe baan. Die is in het begin smal en traag, en elke herhaling maakt hem een beetje breder. Het brein bouwt wat je het geeft om te bouwen. Het bospad dat je een jaar niet loopt, groeit dicht, en het pad dat je elke dag loopt, blijft open.

Wat daarna komt is niet het herstel. Wat daarna komt is het leven. En dat leven heeft een identiteit nodig die past bij wie je bent als je niet drinkt. Niet de identiteit van 'iemand die gestopt is'. De identiteit van iemand die gewoon niet drinkt, zoals sommige mensen geen koffie drinken. Geen verhaal. Geen label. Gewoon een keuze die al zo lang geleden is gemaakt dat hij niet meer voelt als een keuze.

Stoppen vraagt elke dag opnieuw een beslissing. Eroverheen groeien vraagt helemaal geen beslissing meer.

Bron: dat de prefrontale cortex vermoeid raakt en dat zelfbeheersing daarmee afneemt, is breed onderzocht (onder anderen Baumeister); dat herhaald gebruik verbindingen versterkt en de myelinelaag om zenuwbanen dikker maakt, is aangetoond (onder anderen Fields). Hoe lang het duurt voordat een nieuw pad 'vanzelf' gaat, verschilt per persoon en is niet in weken te vangen.

Naar Cursus