Alcohol is kankerverwekkend, maar weet je ook waarom?

Vorige week belde iemand mij op. Hij wilde weten wat de cursus inhoudt en of hij mee kon doen. Ik noem hem Marco.

Marco wist dat alcohol slecht voor hem was. Daarom wilde hij stoppen. Hij had gelezen over de lever en hij wist dat je Korsakov kunt krijgen en leverkanker. Dat was voor de extreme drinkers, dacht hij. Niet voor iemand die een paar biertjes per dag drinkt.

Ik vertelde hem dat de cursus niet alleen over stoppen gaat. Het gaat over waarom het slimmer is om niet te drinken. Een van de redenen is slokdarmkanker. Hij had er nooit bij stilgestaan dat zijn organen werden aangetast. Bij een paar biertjes per dag.

"Kanker? Van een paar biertjes?"

Ja. Van bier, van wijn, van alles waar alcohol in zit. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat minder dan de helft van de mensen weet dat alcohol en kanker iets met elkaar te maken hebben. In Nederland is dat niet anders. Je hoort over alcohol en de lever, alcohol en verkeer, alcohol en verslaving. Het woord kanker hoor je tegenwoordig wel vaker, maar waardoor dat komt, wordt er niet bij vermeld.

De alcohol in je glas heet ethanol. Je lichaam zet ethanol om in acetaldehyde. Dat begint al in je mond. Bacteriën in je speeksel en enzymen in de cellen van je mondslijmvlies maken van de eerste slok meteen acetaldehyde, voordat de lever eraan te pas komt. Daarna doet de lever de rest.

Acetaldehyde is de reden dat alcohol bij de IARC, de kankerorganisatie van de Wereldgezondheidsorganisatie, in groep 1 staat. Dezelfde groep als asbest en tabaksrook.

Acetaldehyde plakt aan de bouwstenen van je DNA. Op sommige plekken lijmt het de twee strengen van de dubbele helix aan elkaar vast. Een cel die zich wil delen moet zijn DNA kopiëren. Een streng die vastzit aan de andere streng kan niet worden gekopieerd. De cel moet het DNA doorknippen, het vastgeplakte stuk eruit halen en de streng opnieuw aan elkaar zetten. Meestal gaat dat goed. Soms niet. Dan schuift een stuk chromosoom op de verkeerde plek en deelt de cel zich met een fout erin. Zo begint een tumor.

Onderzoekers uit Cambridge lieten in 2018 zien dat acetaldehyde chromosomen breekt in stamcellen. Later onderzoek van dezelfde groep laat zien dat het herstel afhangt van een reparatieroute die bij sommige mensen niet goed werkt. Door aanleg, door leeftijd, of doordat de cel iedere avond opnieuw moet repareren. Dan stapelt de schade zich op.

De plekken waar alcohol als eerste langskomt zijn het kwetsbaarst: mond, keel, slokdarm, maag. Daarna de lever, de dikke darm en bij vrouwen het borstweefsel.

Bij iedere slok, dus ook bij een of twee biertjes.

In januari 2025 bracht de Amerikaanse Surgeon General een advies uit over alcohol en kanker. Van 100 vrouwen die minder dan één glas per week drinken, krijgen er 17 in hun leven een vorm van kanker die met alcohol samenhangt. Bij één glas per dag zijn dat er 19. Bij twee glazen per dag 22.

Dat gaat over mensen die zichzelf matige drinkers noemen. Een wijntje bij het eten. Een paar biertjes na het werk zoals Marco al jaren deed.

De American Association for Cancer Research rekende in 2024 uit dat ruim 5 procent van alle kankergevallen in de Verenigde Staten aan alcohol toe te schrijven is. Tienduizenden mensen per jaar, in één land.

Op een pakje sigaretten staat een waarschuwing. Op het etiket van de wijn staat het domein, het oogstjaar en een silhouet van een zwangere vrouw. Geen woord over slokdarmkanker. De drankindustrie heeft daar decennia aan gewerkt. Lobby tegen waarschuwingsetiketten, vertraging van onderzoek, en de boodschap geniet met mate. Dezelfde aanpak als de tabaksindustrie, een generatie eerder. De tabakslobby ken je. Die van de drank kennen we in de verpakking van de sponsor van grote sportevenementen.

Marco was aan het eind van het gesprek even stil. Hij had deze informatie nooit gehad. Dat raakte hem meer dan de informatie zelf.

Ik zeg tegen niemand: stop, anders krijg je kanker. Maar je hebt wel het recht om te weten wat je drinkt. De moleculaire versie, niet de versie van de reclame. Daarna kies je zelf.

Als je niet meer drinkt, wordt de schade niet groter en kan een groot deel van je cellen zichzelf vernieuwen en herstellen. Het slijmvlies van je mond, keel en slokdarm vervangt zichzelf elke paar weken volledig. Je risico op kanker in mond, keel en slokdarm daalt met ieder jaar dat je bent gestopt.

Marco dronk drie dagen na ons gesprek zijn laatste glas. Hij wist dat kanker in zijn familie voorkwam en wilde zijn risico beperken. Hij snapte nu dat hij daar zelf invloed op kon uitoefenen.

Bronnen IARC Monographs, Volume 100E, Personal Habits and Indoor Combustions (2012) U.S. Surgeon General, Advisory on Alcohol and Cancer Risk (januari 2025) Garaycoechea et al., Alcohol and endogenous aldehydes damage chromosomes and mutate stem cells, Nature (2018) AACR Cancer Progress Report 2024 Rehm et al., Alcohol drinking cessation and its effect on esophageal and head and neck cancers, International Journal of Cancer (2007)

Vind je deze blog interessant?

In de cursus lees je hoe je grip krijgt op je drinken.

Hoe werkt het?

Bij iedere blog zit een module met uitleg, zodat je er zelf mee aan de slag kan. Iedereen is anders. Je start wanneer jij wilt en er is geen groep waar je verantwoording aan aflegt. Je doet het helemaal zelf, en mocht je wel met anderen willen praten of vragen stellen, dan is daar alle ruimte voor.

Wat krijg je?

• 30 dagen elke dag mail, blog en uitleg

• begrip van wat alcohol doet in je lijf en hoofd

• toegang tot besloten community, voor steun en advies wanneer jij wilt

• profiel zelf instellen: eigen naam, nickname of helemaal privé

In dertig dagen leg je de basis om vol vertrouwen een alcoholvrije toekomst op te bouwen.

Be-Grip op alcohol

Klik hier om vandaag al te starten

☆cursus☆